အီရန် ‘စစ်ပွဲအတွက်အဆင်သင့်ဖြစ်သော်လည်း ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းအတွက်လည်းအဆင်သင့်’ဖြစ်စဉ် ထရမ်ပ်သည် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းအတွက် ‘ခိုင်မာသောရွေးချယ်စရာများ’ကိုသုံးသပ်နေသည်

(SeaPRwire) –   အီရန်၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Abbas Araghchi သည် အီရန်၏ 31 ပြည်နယ်အားလုံးတွင် ပျံ့နှံ့သွားသည့် သေစေလောက်သော ဆန္ဒပြုမှုများကြားတွင် နိုင်ငံသည် “ စစ်အပေါ် အဆင်သင့်ဖြစ်နေသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ကျွန်ုပ်တို့သည် စစ်ကို ရှာဖွေနေခြင်းမဟုတ်သော်လည်း စစ်အပေါ် အဆင်သင့်ဖြစ်နေသည်—ယခင်စစ်ထက် ပိုမိုအဆင်သင့်ဖြစ်နေသည်” ဟု Araghchi သည် တီဟရန်တွင် နိုင်ငံခြားသံတမန်များထံ တနင်္လာနေ့မှ ပြောကြားခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်ဇွန်လတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်အရာကို ရည်ညွှန်းပုံရသည်။ ရုပ်မြင်သံကြားဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည့်အခါ Araghchi သည် အီရန်သည် “ ညှိနှိုင်းမှုများအတွက်လည်း အဆင်သင့်ဖြစ်နေသည်” သော်လည်း မည်သည့် ဆွေးနွေးမှုမဆို “ တရားမျှတ၊ တန်းတူညီမျှသောအခွင့်အရေးများနှင့် အပြန်အလှန် လေးစားမှုဖြင့်” ဖြစ်ရမည်ဟု အလေးပေးဖော်ပြခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြုမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ Araghchi သည် “ အခြေအနေကို လုံးဝထိန်းချုပ်ထားသည်” ဟု ပြောကြားပြီး မတည်ငြိမ်မှုများသည် “ Trump အား ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန် အကြောင်းပြုလုပ်ရန်” အကြမ်းဖက်သော၊ သွေးထွက်သံယိုဖြစ်သွားခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်သော အထောက်အထားများကို သူ မဖော်ပြခဲ့ပါ။

Araghchi ၏ ကြေညာချက်များသည် အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump သည် Air Force One ပေါ်တွင် သတင်းများကို တွဲဖက်ဖော်ပြခဲ့သည့်နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြုသူများသည် အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့်အတွက် အီရန်တွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ အချို့သူများသည် မသေသင့်သူများဖြစ်သော်လည်း သေခြင်းဖြစ်နေသည်။ ဤတို့သည် အကြမ်းဖက်ခြင်းဖြင့် အုပ်ချုပ်သည့် ‘အကြမ်းဖက် ခေါင်းဆောင်များ’ ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းကို အလေးအနက်ဖြင့် ကြည့်ရှုနေသည်၊ စစ်တပ်သည် ၎င်းကို ကြည့်ရှုနေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အားကောင်းသော ရွေးချယ်မှုအချို့ကို ကြည့်ရှုနေသည်” ဟု Trump သည် သတင်းစာရေးသူများထံ ပြောကြားခဲ့သည်။

Trump သည် အီရန်သည် ၎င်း၏ အလိုကျော်မည့်နည်းလမ်းကို ကျော်လွန်လျှင် အမေရိကန်၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် ယခင်ဖော်ပြခဲ့သည့် ကြေညာချက်များကို ထပ်မံဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ညှိနှိုင်းမှုများ ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း အလေးပေးဖော်ပြခဲ့သည်။

“ အီရန်၏ ခေါင်းဆောင်များသည် ဖုန်းဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ညှိနှိုင်းလိုသည်။ ကျွန်ုပ်ထင်သည် ၎င်းတို့သည် အမေရိကန်မှ ထိခိုက်ခံရခြင်းကို ပျင်းခဲ့ကြသည်” ဟု Trump သည် ယခင်နှစ်တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပဋိပက္ခကို ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းတွင် အမေရိကန်သည် အီရန်အတွင်းရှိ နျူကလီးယား အဆောက်အဦးသုံးခုကို လေကြောင်းထိုးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် တီဟရန်၏ နျူကလီးယားလက်နက် တည်ဆောက်နိုင်စွမ်းကို ပိတ်ဆို့ရန် အစ္စရေး၏သတ်မှတ်ချက်တွင် ပါဝင်ပြီးနောက်ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

Trump သည် “ တွေ့ဆုံမှုကို တည်ဆောက်နေသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း “ ဖြစ်နေသောအရာကြောင့်” ထိုတွေ့ဆုံမှုမဖြစ်မီ အမေရိကန်သည် “ တိုက်ရိုက် လုပ်ဆောင်ရမည်” ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

အီရန်နိုင်ငံသားများအတွက် စိုးရိမ်မှုများ ဆက်လက်တိုးပွားလာသည်။ ၎င်းတို့သည် အစိုးရ၏ ကန့်ကွက်ခြင်းကို ကြုံတွေ့ရသော်လည်း ၎င်းတို့အပေါ် အာဏာပိုင်များ၏ အမိန့်ဖြင့် ကြာသပတေးနေ့မှစတင် ချက်ချင်းဖြစ်လာခဲ့သည့် အင်တာနက်ပိတ်ခြင်းကိုလည်း ကန့်ကွက်နေကြသည်။ ဒီဇင်ဘာလ 28 ရက်နေ့မှစတင်ခဲ့ပြီး ကနဦးတွင် စီးပွားရေး အခြေအနေ ကျဆင်းမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေနှင့်ဖြစ်သည့် ဆန္ဒပြုမှုများသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကြီးထွားလာခဲ့ပြီး ယခုအခါ ဆန္ဒပြုသူများသည် 1979 ခုနှစ် အစ္စလာမ်မတိုက်ပွဲမှစတင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် အာဏာရှင်စနစ်ကို အဆုံးသတ်ရန် တောင်းဆိုနေသည်။

မြေပြင်ပေါ်မှ အစီရင်ခံစာများသည် အနည်းငယ် ကန့်သတ်ချက်ရှိနေသော်လည်း ကြာသပတေးနေ့မှ အစီရင်ခံစာတွင် အစိုးရသည် ဆန္ဒပြုသူများကို ပစ်ခတ်ပြီးနောက် လူ 200 ကျော် သေခြင်းဖြစ်နေသည်ဟု အစီရင်ခံရသည်။ ဆန္ဒပြုမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်နေသဖြင့် ၎င်းအရေအတွက်သည် တိုးလာခဲ့သည်ဟု အစီရင်ခံရသည်။ ပညာရှင်များနှင့် ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အလွယ်တကူ နိုင်ငံပြင်ပသွားနေသော အုပ်စုသည် တနင်္ဂနွေနေ့မှ TIME ကို ဟုတ်ပြောသည့်အရာက ၎င်းတို့၏ တွက်ချက်ချက်အရ ဆန္ဒပြုသူများ၏ သေခြင်းအရေအတွက်သည် စနေနေ့အထိ 6000 အထိ ရောက်နိုင်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

TIME သည် ၎င်းအရေအတွက်များကို လွတ်လပ်စွာ အတည်ပြုရန် မရှိခဲ့ပါ။

ကမ္ဘာ့အမြင်အာရုံသည် အီရန်နှင့် အမေရိကန်အပေါ် ဆက်လက် ကျရောက်နေသည်။ Trump သည် ယခင်က အကြီးမြတ်ဆုံးခေါင်းဆောင် Ayatollah Ali Khamenei ဦးဆောင်သည့် အီရန်အစိုးရသည် ဆန္ဒပြုသူများ သေလျှင် “ ကင်းမဲ့သော အပြစ် ခံရလိမ့်မည်” ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် မည်သို့ဖြစ်နိုင်သည်ကို နှင့် အမေရိကန်အတွက် မည်သို့အကျိုးသက်ရောက်မည်ကို မြင်ရန် ကျန်နေသည်။

နိုင်ငံတကာ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ မှတ်ချက်ပေးသူတစ်ဦးသည် Trump ၏ အီရန်အတွက် နောက်ခြေလမ်းကြောင်းများနှင့်ပတ်သက်၍ “ ရွေးချယ်မှုကောင်းများ မရှိပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ဝါရှင်တန်သည် ကန့်သတ်ဒေသတွင် ကူညီနိုင်သည်—ပစ်မှတ်ထားသော ပိတ်ဆို့မှုများ၊ အင်တာနက်ပိတ်ခြင်းကို ကျော်ဖြတ်ရန် နည်းပညာ၊ နိုင်ငံခြားရေးဆိုင်ရာ ဖိအား။ ၎င်းတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ကောင်းကင်မှ ပေးဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိပါ” ဟု ၎င်းသည် အမေရိကန်သည် အီရန်ကို လွတ်မြောက်စေရန် တိုက်ပွဲတွင် အမှန်တကယ် လုပ်နိုင်သည့်အရာတွင် ကန့်သတ်ချက်ရှိသည်ဟု ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

အီရန်သည် အမေရိကန်သည် စစ်အင်အားဖြင့် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်လျှင် ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ “ ဒေသတွင်ရှိသော အမေရိကန်စစ်တပ် စင်တာများ၊ အခြေစိုက်စခန်းများ၊ သင်္ဘောများအားလုံးသည် ၎င်းတို့၏ တရားဝင် ပစ်မှတ်များဖြစ်သည်” ဟု အီရန်ပါလီမန် ဥက္ကဋ္ဌ Mohammad Bagher Qalibaf သည် အပတ်စဉ်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

တနင်္လာနေ့နံနက်တွင် “ အမေရိကန်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများသည် တိုက်ရိုက်နှင့် ကြားခံ ညှိနှိုင်းမှုများမှတစ်ဆင့် ဖွင့်ထားနေသည်” ဟု Esmaeil Baghaei ၏ အဆိုအရ ဖော်ပြခဲ့သည်။