(SeaPRwire) – ရာသီဥတုသိပ္ပံပညာရှင်များက ရှားပါးပြီး ပြင်းထန်သော “ စူပါ အယ်လ်နီညိုး” ဟု သိကြသည့် အယ်လ်နီညိုး တစ်ခုသည် လာမည့် လများအတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း ယုံကြည်နေကြသည်။
ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညိုးများသည် မကြာခဏ မဖြစ်ပွားပါ။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ငါးကြိမ်သာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးအကြိမ်မှာ ၂၀၁၅ မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ယခုနှစ်တွင် အယ်လ်နီညိုး ဧကန်ဖြစ်လာမည်ဟု မသေချာသေးသော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ တိုးလာနေသည်။ National Oceanic and Atmospheric Administration က ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် အယ်လ်နီညိုး ဖြစ်နိုင်ခြေ ၆၁% ရှိပြီး ၎င်းသည် ပြင်းထန်နိုင်ခြေ လေးပုံတစ်ပုံ ရှိကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။
ဤခန့်မှန်းချက်သည် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သော ရာသီဥတုအခြေအနေများ၏ နောက်မှ လိုက်လာသည်။ ယခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှ မတ်လအတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့်အတိုင်း အခြောက်ဆုံးကာလ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဥရောပတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့်အတိုင်း ဒုတိယမြောက် အပူဆုံး မတ်လကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ Copernicus Climate Change Service က မတ်လသည် ကမ္ဘာ့ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အပူချိန် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့်အတိုင်း ဒုတိယမြောက် အပူဆုံးလဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီး နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အယ်လ်နီညိုး အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေကို ထပ်မံညွှန်ပြနေသည်။
“ စူပါ အယ်လ်နီညိုး” များနှင့် ၎င်းတို့၏ ရာသီဥတုအခြေအနေများအပေါ် သက်ရောက်မှုများအကြောင်း သိထားသင့်သည်များကို ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။
စူပါ အယ်လ်နီညိုး ဆိုသည်မှာ ဘာကိုဆိုလိုသနည်း။
အယ်လ်နီညိုးနှင့် လာနီညား ဆိုသည်မှာ အပူပိုင်းပစိဖိတ်ဒေသတစ်လျှောက် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော သဘာဝ ရာသီဥတုပုံစံ၏ ပူပြင်းသော အဆင့်နှင့် အေးမြသော အဆင့်များအား ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ အယ်လ်နီညိုးကို ပုံမှန်မဟုတ်သော ပင်လယ်ရေပူမှုဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး လာနီညားကို ပုံမှန်မဟုတ်သော ပင်လယ်ရေအေးမှုဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ အယ်လ်နီညိုးများသည် သာမန်အားဖြင့် နှစ်နှစ်မှ ခုနှစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး ကိုးလမှ ၁၂ လအထိ သို့မဟုတ် နှစ်အနည်းငယ်ကြာ ကြာမြင့်နိုင်သည်။
ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညိုး (သာမန်စကားပြောတွင် “ စူပါ အယ်လ်နီညိုး” ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်) သည် အီကွေတာပစိဖိတ် ဗဟိုနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ ပင်လယ်မျက်နှာပြင် ပျှမ်းမျှအပူချိန်များ အနည်းဆုံး ၂°C မြင့်တက်သောအခါ ဖြစ်ပေါ်သည်။
University of Albany မှ လေထုသိပ္ပံပါမောက္ခ Paul Roundy က “ အယ်လ်နီညိုးသည် အနောက်ပစိဖိတ်တွင် စုပုံနေသော ရေပူများ အရှေ့ဘက်သို့ လှုပ်ရှားပြီး ပုံမှန်အေးနေသော ရေများကို ရေပူများဖြင့် အစားထိုးသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ စူပါ အယ်လ်နီညိုး အခြေအနေဆိုသည်မှာ ထိုရေပူများက ပုံမှန်အေးနေသော လျှာပုံစံဒေသ (cold tongue) ကို အခြေခံအားဖြင့် ပျောက်ကွယ်သွားစေသည့် အခြေအနေဖြစ်သည်” ဟု ဆိုသည်။ “ ထို့ကြောင့် နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် အရှေ့ပစိဖိတ်ဒေသသည် ပုံမှန်ထက် ၂-၃°C ခန့် ပိုပူနိုင်ပြီး အလယ်အလတ် သို့မဟုတ် အားနည်းသော အယ်လ်နီညိုး ဖြစ်ရပ်တစ်ခုသည် ပုံမှန်ထက် ဒီဂရီဝက်ခန့်သာ ပိုပူနိုင်သည်။”
စူပါ အယ်လ်နီညိုး၏ သက်ရောက်မှုများ
အယ်လ်နီညိုး၏ သက်ရောက်မှုများကို ကမ္ဘာအနှံ့ ကွဲပြားစွာ ခံစားရမည်ဖြစ်ကြောင်း Roundy က ဆိုသည်။ “ ပုံမှန်အားဖြင့် မိုးအရမ်းမရွာသော နေရာများတွင် မိုးအများကြီးရွာနိုင်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် စိုစွတ်သော နေရာများသည် ပုံမှန်ထက် ပိုခြောက်သွေ့သွားနိုင်သည်။”
ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညိုး နှစ်တစ်နှစ်သည် သာမန်အားဖြင့် အတ္တလန်တိတ် ဟာရီကိန်းရာသီကို ငြိမ်သက်စေနိုင်သော်လည်း ဗဟိုပစိဖိတ်ဒေသသို့ ဟာရီကိန်းများ ပိုမိုရောက်ရှိလာစေနိုင်သည်။ တောင်အာရှရှိ နွေမုတ်သုန်ရာသီသည် အားနည်းနိုင်ပြီး ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းရာသီများတွင် အမေဇုန်နှင့် ဩစတြေးလျတို့၏ အချို့ဒေသများသို့ မိုးခေါင်ရေရှားမှုများ ယူဆောင်လာနိုင်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တောင်ပိုင်းဒေသအချို့၌ မိုးပိုရွာပြီး အပူချိန်အေးလာနိုင်ကာ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ပျှမ်းမျှထက် ပိုပူသော အပူချိန်များ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။
အယ်လ်နီညိုးသည် အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် လောင်စာနှင့် မြေသြဇာဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်မှုအပါအဝင် အခြားကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းများ၏ ကြားထဲတွင် အစားအစာဖူလုံရေးအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။
Roundy က “ ကျွန်တော်တို့ဟာ အနည်းငယ်ဆိုးရွားတဲ့ အခြေအနေတွေမှာ အစားအစာထုတ်လုပ်ရာမှာ ပိုကောင်းလာကြပြီ၊ ကမ္ဘာအနှံ့ အစားအစာပို့ဆောင်ရာမှာလည်း ပိုကောင်းလာကြပေမယ့်၊ အယ်လ်နီညိုးဟာ ပုံမှန်အားဖြင့် စိုစွတ်တဲ့နေရာတွေမှာ မိုးရွာသွန်းမှု နည်းပါးစေတတ်တာကြောင့် မိုးရေချိန်ပြန်လည်ဖြန့်ဝေမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့အချို့နေရာတွေမှာ သီးနှံပျက်စီးမှု အန္တရာယ်ရှိနေပါတယ်” ဟု ဆိုသည်။
နောက်ဆုံး စူပါ အယ်လ်နီညိုး ဘယ်တုန်းက ဖြစ်ခဲ့သလဲ။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုက အယ်လ်နီညိုးများအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်နေသနည်း။
အယ်လ်နီညိုး ဖြစ်ရပ်များနှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြား ဆက်နွယ်မှုကို သိပ္ပံပညာရှင်များ ဆက်လက်နားလည်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ လောင်ကျွမ်းမှုနှင့် ရလဒ်အဖြစ် လေထုနှင့် ပင်လယ်များ ပိုမိုပူနွေးလာမှုတို့သည် အယ်လ်နီညိုးများကို ပိုမိုပြင်းထန်စေနိုင်သည်ဟု အချို့သော သုတေသနများက ပြသနေသော်လည်း ရာသီဥတုသိပ္ပံပညာရှင်အားလုံးက သဘောတူကြသည်မဟုတ်ပါ။
University of California, Davis မှ Land, Air, and Water Resources ဌာန၏ မိုက္ကရိုရာသီဥတုပညာရှင် Ian Faloona က “ ပူနွေးလာသော ရာသီဥတုကြောင့် ကျွန်တော
ဤအတိတ်ကိုတတိယပါတီအကြောင်းအရာပေးသူမှ ပံ့ပိုးပေးသည်။ SeaPRwire (https://www.seaprwire.com/) သည် မည်သည့်အာမခံချက် သို့မဟုတ် ကြေညာချက်ကိုလည်း မရှိပါ။
အမျိုးအစား: ထူးခြားသတင်း, နေ့စဉ်သတင်း
SeaPRwire သည် ကုမ္ပဏီများနှင့်အဖွဲ့အစည်းများအတွက် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းသတင်းလွှာထုတ်ပြန်ခြင်း ဝန်ဆောင်မှုများကိုပံ့ပိုးပေးပြီး ၆,၅၀၀ ကျော်မီဒီယာစာရင်းများ၊ ၈၆,၀၀၀ ကျော်စာရေးသူများနှင့် သတင်းဌာနများ၊ ၃၅၀ သန်းကျော်၏ desktop နှင့် app မိုဘိုင်းသုံးစွဲသူများအထိ ဝန်ဆောင်မှုများပေးပါသည်။ SeaPRwire သည် အင်္ဂလိပ်၊ ဂျပန်၊ အင်္ဂါလိပ်၊ ကိုရီးယား၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ ဗီယက်နမ်၊ တရုတ်နှင့်အခြားဘာသာစကားများတွင် သတင်းလွှာထုတ်ပြန်ရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။