နှလုံးရောဂါကာကွယ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့အများစုကို ၎င်းသည် သတ်သည်ဘာလဲ?

(SeaPRwire) –   ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာအောင် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် သေဆုံးမှု၏ အဓိကအကြောင်းရင်းအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ပြီးခဲ့သည့် နှစ် ၁၀၀ အတွင်း ဆေးပညာဆိုင်ရာ အံ့မခန်းတိုးတက်မှုများက stents များ၊ implantable cardiac defibrillators များ၊ နှလုံးစုပ်စက်များ (heart pumps) နှင့် အသက်ကယ်ဆေးဝါးများကဲ့သို့သော အသက်ကယ်ကိရိယာများဖြင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါကို ကုသနိုင်စွမ်းကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် နှလုံးသွေးကြောကျန်းမာရေးအတွက် အာဟာရ၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် အိပ်စက်ခြင်းတို့၏ အရေးပါပုံကို ကျွန်ုပ်တို့ ယခင်ကထက် ပိုမိုနားလည်လာကြသည်။ သို့သော် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ လူပေါင်း ၉၀၀,၀၀၀ ကျော်သည် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်—၎င်းသည် ကင်ဆာရောဂါနှင့် မတော်တဆထိခိုက်မှုများကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက် စုစုပေါင်းထက် ပိုမိုများပြားနေသည်။

ဒါဆိုရင် ကျွန်ုပ်တို့ ဘာကြောင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါကို ပိုမိုထိရောက်စွာ မကာကွယ်နိုင်ကြတာလဲ။

ယနေ့ခေတ် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါအများစုကို ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်းများအတွက် အထောက်အထားမှာ အလွန်ရှင်းလင်းနေသည်။ ကျွန်ုပ်နှင့် ကျွန်ုပ်၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ နှလုံးဖောက်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးပျက်စီးခြင်း (heart failure) ဖြစ်ပွားသူ ၉၉% ကျော်တွင် ယင်းမဖြစ်ပွားမီ နှစ်များအတွင်း နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် အချက်တစ်ချက်ချက်ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ဤရလဒ်များက အခြားရောဂါများစွာနှင့် မတူဘဲ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါသည် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ကြောင်း သံသယဖြစ်စရာမလိုအောင် ပြသနေသည်။ သို့သော်လည်း သွေးတိုးရောဂါ၊ ကိုလက်စထရောမြင့်မားခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါ၊ နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါနှင့် ဆေးလိပ်သောက်သုံးခြင်းကဲ့သို့သော အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့်အချက်များကို စောစီးစွာသိရှိပြီး ကုသရန် ကျွန်ုပ်တို့ ပျက်ကွက်နေဆဲဖြစ်သည်။

နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါအများစုအတွက် အန္တရာယ်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ၊ ဆယ်စုနှစ်များစွာအတွင်း တဖြည်းဖြည်း တည်ဆောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းဖြစ်ပွားလာသည့်အခါ ကျွန်ုပ်တို့မှာ အသင့်မရှိသလို ဖြစ်နေတတ်ပြီး ဤနှလုံးဆိုင်ရာဖြစ်ရပ်များကို ရုတ်တရက် သို့မဟုတ် မမျှော်လင့်ဘဲ ဖြစ်ပွားသည်ဟုသာ ရှုမြင်လေ့ရှိကြသည်။

နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်မည်ဆိုလျှင်ကော။ တကယ်တော့ ကျွန်ုပ်တို့ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းအတွက် လိုအပ်သော သိပ္ပံ၊ အချက်အလက်နှင့် ကိရိယာများမှာ ယခုအခါ ရရှိနေပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်အနည်းငယ်က ကျွန်ုပ်နှင့် ကျွန်ုပ်၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များသည် American Heart Association အတွက် Predicting Risk of Cardiovascular Disease EVENTs (PREVENT) ညီမျှခြင်းများကို တီထွင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းပေးသည့် ကိရိယာအသစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ PREVENT ညီမျှခြင်းများသည် လူတစ်ဦး၏ နောက် ၁၀ နှစ် သို့မဟုတ် ၃၀ နှစ်အတွင်း နှလုံးဖောက်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးပျက်စီးခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းပေးနိုင်သည်။ ဤတွက်ချက်မှုကိရိယာကို American Heart Association၊ American College of Cardiology နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသော အဖွဲ့အစည်းများမှ ထုတ်ပြန်သည့် ကိုလက်စထရောနှင့် သွေးပေါင်ချိန်စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ နောက်ဆုံးပေါ် အမျိုးသားလမ်းညွှန်ချက်များတွင် ထောက်ခံထားသည်။ ဤလမ်းညွှန်ချက်များတွင် ဆရာဝန်များအနေဖြင့် အသက် ၃၀ မှ ၇၉ နှစ်ကြား လူနာများ၏ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းရန် PREVENT တွက်ချက်မှုကိရိယာကို အသုံးပြုရန် အကြံပြုထားသည်။

သို့သော်လည်း အလုပ်ကို ရွှေ့ဆိုင်းတတ်ခြင်းမှာ လူ့သဘာဝဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့၏ နှလုံးကျန်းမာရေးကိစ္စတွင်လည်း ထိုအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာမှ ဖြစ်လာနိုင်သည့်အရာကို ကာကွယ်ခြင်းအကြောင်း ပြောနေရသဖြင့် နှလုံးကျန်းမာရေးသည် အနာဂတ်တွင်မှ စဉ်းစားရမည့် ပြဿနာဟု ခံစားရလွယ်သည်။

ယနေ့တွင် ရှိနှင့်နေနိုင်သည့် အဓိကအန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့်အချက်များမှာ တိတ်ဆိတ်နေတတ်ခြင်းကလည်း အထောက်အကူမဖြစ်စေပါ။ သင့်သွေးပေါင်ချိန် မြင့်မားနေသည်ကို၊ သင့်ဂလူးကို့စ်အဆင့် ပုံမှန်မဟုတ်သည်ကို သို့မဟုတ် သင့်ကိုလက်စထရောအဆင့် မြင့်မားနေသည်ကို သင်ကိုယ်တိုင်ပင် သိရှိမည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် ကုသမှုမခံယူဘဲ ထားရှိပါက သွေးကြောများနှင့် နှလုံးကို ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများမှာ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တိုးပွားနေမည်ဖြစ်သည်။ အငြိမ်းစားယူရန်အတွက် ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြိုတင်စီစဉ်သကဲ့သို့ပင် သင့်ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း ထိုကဲ့သို့ စောစီးစွာနှင့် တက်ကြွစွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် လိုအပ်ပါသည်။

သင့်အန္တရာယ်ကို တိုင်းတာရန် PREVENT တွက်ချက်မှုကိရိယာကို အသုံးပြုခြင်းသည် ပထမဆုံးခြေလှမ်းကောင်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း သင့်နှလုံးကို ကာကွယ်ခြင်းမှာ ၎င်းနှင့် မပြီးဆုံးပါ။ အန္တရာယ်ခန့်မှန်းသည့် ကိရိယာများသည် ပြီးပြည့်စုံသည်မဟုတ်သလို PREVENT တွက်ချက်မှုကိရိယာသည် နှလုံးရောဂါရှိပြီးသားသူများအတွက် မဟုတ်ပါ။ သင့်၏ ထူးခြားသော အခြေအနေများက နောက်တစ်ဆင့် ဘာလုပ်ရမည်ကို လမ်းညွှန်ပေးပါလိမ့်မည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အန္တရာယ်အဆင့် အနည်းငယ် သို့မဟုတ် အလယ်အလတ်ရှိသူများအတွက် သွေးလွှတ်ကြောများတွင် ကယ်လ်စီယမ်ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT scan) ကဲ့သို့သော ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်နိုင်သည်။ အမျိုးသမီးများအတွက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်နှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ပြီးနောက်၊ သွေးဆုံးချိန်ကဲ့သို့သော ဘဝအဆင့်များတွင် ဆရာဝန်များက နှလုံးကျန်းမာရေးကို ပိုမိုဂရုပြုပေးနိုင်ပါသည်။ မိသားစုရာဇဝင်အပေါ် အခြေခံသည့် မျိုးရိုးဗီဇစစ်ဆေးမှုများသည်လည်း ဆရာဝန်များအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်သည်။

သင့်အန္တရာယ်ကို ပိုမိုနားလည်လာသည်နှင့်အမျှ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါကို ကာကွယ်ရန် သင့်အန္တရာယ်ကို မည်သို့ပြုပြင်ပြောင်းလဲရမည်ကို ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်သူနှင့်အတူ လုပ်ဆောင်ချက်အစီအစဉ်တစ်ခု ရေးဆွဲနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတွင် အစားအသောက် ပြောင်းလဲခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းအသစ်များ လုပ်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုလက်စထရော လျှော့ချပေးသည့် statins ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများ ပါဝင်နိုင်သည်။ နောက်ဆုံးအနေဖြင့် နှလုံးကျန်းမာရေးကို အာရုံစိုက်ခြင်းသည် တစ်သက်တာ လုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သင့်အန္တရာယ်အဆင့် မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ သင့်နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကို ဆက်လက်စောင့်ကြည့်သင့်သည်။ ဤအတွက် American Heart Association သည် သင့်ကျန်းမာရေးအလေ့အထများကို စစ်ဆေးပြီး တိုးတက်အောင်လုပ်ဆောင်ရန် အကြံပြုချက်များရယူနိုင်သည့် My Life Check ကိရိယာကို ဖန်တီးထားသည်။

သို့သော်လည်း နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေသည် လူတစ်ဦး၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် အပြည့်အဝမရှိနိုင်သည့် ခါးသီးသော အမှန်တရားကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့ အသိအမှတ်ပြုရပါမည်။ လူတစ်ဦး၏ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေသည် ၎င်းတို့၏ ဇီဝဗေဒအပြင် ပတ်ဝန်းကျင်အပါအဝင် အခြားအချက်များစွာဖြင့် သက်ရောက်မှုရှိသည်။ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော အစားအစာများရရှိနိုင်မှု၊ ဘေးကင်းသောနေရာများ၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရန် အချိန်နှင့် တတ်နိုင်သော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတို့မှာ အလွန်အရေးကြီးသည်။ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ ကာကွယ်ခြင်းသည် တစ်ဦးချင်းစီ၏ တာဝန်သာမဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ စုပေါင်းလူမှုရေးတာဝန်ဖြစ်ပြီး ဤအတားအဆီးများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည့် စနစ်များနှင့် မူဝါဒများကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် အတူတကွ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါကို မမျှော်လင့်ဘဲဖြစ်ပွားသည့် သို့မဟုတ် ရှောင်လွှဲ၍မရသည့်အရာအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်းကို ရပ်တန့်ရပါမည်။ ၎င်းသည် ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်ပြီး ကာကွယ်နိုင်သော ရောဂါဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများမှာ ပြတ်သားသည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် အချိန်ဆွဲလွန်းနေပြီး နောက်ကျကျန်ရစ်နေသည်။ လက်ရှိလမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆက်သွားမည်ဆိုပါက ၂၀၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသား သန်း ၄၀ ကျော်သည် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါဖြင့် နေထိုင်နေရလိမ့်မည်ဟု မကြာသေးမီက ခန့်မှန်းချက်များက ဖော်ပြနေသည်။

အောင်မြင်မှုရရှိရန်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့၏ အတွေးအခေါ်ကို နှလုံးဆိုင်ရာဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားပြီးမှ ကယ်တင်ရန် စောင့်ဆိုင်းသည့် တုံ့ပြန်မှုပုံစံမှ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ လုံးဝမဖြစ်ပွားအောင် ဦးစားပေးကာကွယ်သည့် တက်ကြွသောပုံစံသို့ ပြောင်းလဲရပါမည်။