အမေရိကန်က ဟေတီအတွက် ပေးဆပ်ရမယ့် အရာ

(SeaPRwire) –   ဟေတီနိုင်ငံရှိ Cap-Haïtien မြို့၏ အသံများသည် သမိုင်းတလျှောက် “the Paris of the Antilles” ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း အတုမရှိဖြစ်သည်။

တစ်ညတွင် လူတစ်ဦးသည် ဝံပုလွေဘီလူးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်ဟု ကျွန်တော် ကြားခဲ့ရသည်ဟု ကျိန်ဆိုနိုင်သည်။ ကျွန်တော့်၏ သံသယစိတ်ကြောင့် အမှန်တကယ် မယုံကြည်မိသော်လည်း လူတစ်ဦးအား နတ်ဆိုးထွက်သည့်ပုံစံဖြင့် အော်ဟစ်သည်ကို ကြားရပြီး ၎င်း၏ ဒုက္ခခံစားမှုပေါ်တွင် ခွေးများ၏ ဟောင်သံများ ထပ်ဆင့်နေသည်ကို ကြားရသောအခါ ဟေတီကျေးလက်ဒေသ၏ ရိုးရာပုံပြင်များကို နားလည်သွားသည်။ ၎င်းသည် သဘာဝလွန်ဟန် အသံထွက်ရုံသာမက ထိုကဲ့သို့ ခံစားရသည်။ ထိုညတွင် ကျွန်တော် အိပ်မက်ဆိုးတစ်ခု မက်ခဲ့သည်။

သင်သည် ဟေတီကလာသူဖြစ်လျှင် ကြက်ဖများသည် ကာတွန်းကားများတွင် ပြုလုပ်သကဲ့သို့ မနက်ခင်းတွင်သာ အော်သည်မဟုတ်ကြောင်း သင်သိသည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်နေ့လုံး ၎င်းတို့၏ တည်ရှိမှုကို သင့်အား သတိပေးနေသည်။ ဤကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်ဘဝအနားတွင် ရှိနေရသည်မှာ လန်းဆန်းစေပြီး စိတ်ငြိမ်းချမ်းစေသည်ဟု ကျွန်တော် ခံစားရသည်။ ကျွန်တော် သေနတ်သံများနှင့် ဆိတ်များ အော်သံများကိုလည်း ကြားရသည်။ ရပ်ကွက်များအနှံ့ ပျံ့နှံ့နေသော ချာ့ချ်ဂီတသံနှင့် အမေများမှ ဆူပူကြိမ်းမောင်းခံနေရသော ကောင်လေးများ၏ အသံများကို ကြားရသည်။ ကိုယ်တော်များအုပ်စု၏ ငိုကြွေးသံသီချင်းသည် မိုင်ပေါင်းများစွာ ဝေးကာလည်း ကျွန်တော့်အပေါ် မျှောလွှင့်နေသည်။ စည်တီးသံများ၊ သမုဒ္ဒရာလှိုင်းသံများ၊ ကျွန်တော့်ကို Île-à-Rat သို့ ဘယ်သူခေါ်သွားမည်ကို ငြင်းခုံနေကြသော ယောက်ျားများ၏ အသံများ။ ကျွန်တော် အတွေ့အကြုံရသလို ဟေတီ၏ အသံများသည် တစ်ချိန်တည်းတွင် တစ်မူထူးခြားသည်။

ဟေတီတွင် သဘာဝလွန်ဟု ဆိုကြသော အသံများသည် ဓာတ်ဆီအနံ့များ—သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် အိုးများထဲသို့ ယခုထိ လောင်းထည့်နေဆဲဖြစ်သော ဒီဇယ်—နှင့် ရောထွေးနေသည်။ ချက်ပြုတ်ရန် အသုံးပြုသော မီးသွေးမီးလောင်သည့် အနံ့။ ရပ်ကွက်များ၏ အမှိုက်များကို ဖယ်ရှားရန် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုသော မီးရှို့ထားသော အမှိုက်အနံ့ကို ခံစားရဆဲဖြစ်သည်။ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းမှုကြောင့် ဟေတီ၏ ရနံ့သည် ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ကားများ မောင်းဖြတ်သန်းရသော ရေကြီးမှုများကိုလည်း ဖြစ်စေပြီး၊ ကားမရှိပါက လူများသည် လမ်းလျှောက်ဖြတ်သန်းရမည်ဖြစ်သည်။

ဟေတီသည် လှပရုံသာမက အန္တရာယ်လည်းရှိပြီး မကြာခဏဆိုသလို လူများစွာအတွက် မလုံခြုံပါ။

သို့သော် ဟေတီသည် အလိုလိုဖြစ်လာသည်မဟုတ်။ ၎င်းသည် စနစ်တကျနှင့် နည်းဗျူဟာကျသော အားများ—အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု—၏ သက်ရောက်မှုကို ခံခဲ့ရပြီး ဆက်လက်ခံစားရဆဲဖြစ်သည်။

အမေရိကန်၏ ဘေးဖြစ်စေသော ဆက်ဆံရေးသည် ဤတစ်ပတ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ရပြန်သည်။ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လုံခြုံရေးရှာဖွေခဲ့ကြသော ဟေတီလူမျိုးများအတွက် အနားယူနိုင်သည့် အခွင့်အရေးအနည်းငယ်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော Temporary Protected Status (TPS) သို့ ဟေတီလူမျိုးများ၏ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ အိမ်ခြံမြေလုံခြုံရေးဝန်ကြီး Kristi Noem က ဟေတီ၏ TPS အသိအမှတ်ပြုမှု ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာသောအခါ လက်ရှိတွင် ဟေတီသို့ ပြန်သွားရန် ဘေးကင်းသည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ဤသို့မဟုတ်ပါ။

Trump အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကုန်တွင် ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး TPS ဖြင့် အမေရိကန်တွင် နေထိုင်သော ဟေတီလူမျိုးများအား နိုင်ငံသစ်တစ်ခုသို့ ပြန်သွားရန် လပိုင်းနှစ်ခုခန့် အချိန်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဟေတီလူမျိုးများအတွက် TPS သည် သက်တမ်းကုန်ဆုံးရန် ရှိပြီး လူပေါင်းများစွာကို နှင်ထုတ်ခံရန် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် နောက်ဆုံးအချိန်တွင် ဖက်ဒရယ်တရားသူကြီးတစ်ဦးက လက်ရှိအတွက် Trump ၏ အစီအစဉ်များကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည်။

နှစ် ၁၅ နှစ်သက်တမ်းရှိ ဤအစီအစဉ်ကို Trump အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ ဖျက်သိမ်းရန် ကြိုးစားမှုသည် ဟေတီလုပ်သားများကို မှီခိုနေရသော ဒေသတွင်း စီးပွားရေးများကို သက်ရောက်မှုရှိရုံသာမက မိသားစုများကိုလည်း ပျက်စီးစေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ရပ်သည် စီးပွားရေးအရ မဖြစ်သင့်သည့်အပြင် ကိုယ်ကျင့်တရားအရလည်း ထုံထိုင်းမှုဖြစ်စေသည်။ ၎င်းသည် ဟေတီအား ရှည်လျားသော မမျှမတမှုများ၏ ပုံစံတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။

လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့သည့် နှစ် ၂၂၂ နှစ်အတွင်း ကာရီဘီယန်နိုင်ငံနှင့် ၎င်း၏ ပြည်သူများသည် အမေရိကန်၏ လှောင်ပြောင်မှုများ၏ ပစ်မှတ်အဖြစ် ဆက်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်—ဟေတီ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်မပြုရန် ငြင်းဆိုမှုမှသည် ဟေတီလူမျိုးများအား မမှန်ကန်သော သရုပ်ဖော်မှုများအထိဖြစ်သည်။ ကာရီဘီယန်ပင်လယ်အတွင်း ဟေတီ၏ တည်နေရာသည် Jefferson ခေတ်တွင် ကျွန်ပြုခံရန် အခြေအနေဖြစ်စေခဲ့ပြီး Trump ခေတ်တွင်လည်း ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရန် အခြေအနေဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။

သေချာသည်မှာ ဟေတီ၏ ရာစုနှစ်များစွာ ပြဿနာများအတွက် Trump အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့—သို့မဟုတ် မည်သည့်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုတည်းကိုမဆို—အပြစ်တင်ရုံမျှဖြင့် ရိုးရှင်းလွန်းမည်ဖြစ်သည်။

ဟေတီသည် ၁၈၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ထံမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ပြင်သစ်သည် “ပစ္စည်း” (ဖတ်ရန်- ယခင်က ကျွန်ပြုခံခဲ့ရသူများ) ဆုံးရှုံးမှုအတွက် လျော်ကြေးပေးရန် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဟေတီသည် ယင်းကို ပေးဆပ်ခဲ့သည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံများအတွက် သုံးစွဲသင့်သော ငွေကြေးများကို အစကတည်းက ဖျ