ထရမ့်က အီရန်တွင် ‘အာဏာရှင်စနစ် အပြောင်းအလဲ’ ကို လက်ခံဟန်ရှိ၊ ခေါင်းဆောင်ကို သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် အမေရိကန်က ထိုသို့ ရယူပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြော

(SeaPRwire) –   လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုနီးပါးက ဒိုနယ်ထရမ့်သည် သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပြိုင်ဘက်တစ်ဦး၏ “ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးနှင့် အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲရေး ကျရှုံးနေသောမူဝါဒ” ဟု သူဖော်ပြခဲ့သည့် အရာကို ဆန့်ကျင်ကာ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် သူသည် “ နိုင်ငံခြား အာဏာရှင်စနစ်များကို ဖြုတ်ချရန် ပြေးလွှားနေခြင်းကို ရပ်တန့်မည်” ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။

ယခုတော့ သူသည် ထိုသို့ပင် လုပ်ဆောင်ပြီးကြောင်း ဝါကြွားနေပါသည်။

တနင်္ဂနွေနေ့က Air Force One လေယာဉ်ပေါ်တွင် သမ္မတသည် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် အီရန်နှင့် “ အလွန်ကောင်းမွန်သော” ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ ရှိနေကြောင်း သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သော်လည်း မည်သည့် သဘောတူညီချက်ကိုမဆို ဟန့်တားနိုင်သည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ ခန့်မှန်းရခက်မှုကို စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

“ငါတို့မှာ အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲမှု ရှိပြီ” ဟု ထရမ့်က ပြောသည်။ “ကြည့်လိုက်ရင် အာဏာရှင်စနစ်တစ်ခုကို ချေမှုန်းပစ်လိုက်တာ၊ ဖျက်ဆီးလိုက်တာ။ သူတို့အားလုံး သေသွားပြီ။ နောက်အာဏာရှင်စနစ်က များသောအားဖြင့် သေသွားပြီ။ ပြီးတော့ တတိယအာဏာရှင်စနစ်၊ ငါတို့က လူသစ်တွေနဲ့ ဆက်ဆံနေတယ်၊ အရင်က ဘယ်သူမှ ဆက်ဆံမခံခဲ့ရဖူးတဲ့ လူတွေနဲ့။ လူအုပ်စုအသစ်တစ်ခုလုံးပဲ။ ဒါကြောင့် ငါက ဒါကို အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲမှုလို့ မှတ်ယူမယ်။”

အမေရိကန်သည် အစ္စရေးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ၁၉၇၉ ခုနှစ် အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေးအပြီး စတင်ခဲ့သော နိုင်ငံ၏ ဘာသာရေးအစွဲကြီးသည့် ရှေးရိုးစွဲ အာဏာရှင်စနစ်၏ ခေါင်းဆောင် အီရန်၏အကြီးအကဲ Ayatollah Ali Khamenei ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် Khamenei ကို သူ၏သား Mojtaba က ဆက်ခံခဲ့ပြီး ထရမ့်က ထိုသူကို “ လက်မခံနိုင်စရာ” ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။

စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက အခြားသော အီရန်ခေါင်းဆောင်များလည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီအမြင့်ဆုံး၏ အတွင်းရေးမှူး Ali Larijani နှင့် ဩဇာအရှိဆုံး အာဏာတည်သည့် အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (IRGC) ၏ ရိုးရိုးအဝတ်အစား ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သော အီရန်၏ Basij တပ်ဖွဲ့မှ တပ်မှူး Gholamreza Soleimani တို့ ပါဝင်သည်။ အခြားသေဆုံးသူများတွင် အီရန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Aziz Nasirzadeh၊ IRGC တပ်မှူး Mohammad Pakpour၊ IRGC ရေတပ်တပ်မှူး Alireza Tangsiri နှင့် အီရန်ကာကွယ်ရေးကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး Ali Shamkhani တို့ ပါဝင်သည်။

သို့သော် သမ္မတ Masoud Pezeshkian၊ တရားသူကြီးချုပ် Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i နှင့် Ayatollah Alireza Arafi အပါအဝင် အဓိကခေါင်းဆောင်များ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်နေဆဲဖြစ်သည်။

ထိုအတောအတွင်း အမေရိကန်သည် အီရန်၏လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ Mohammed-Baqer Qalibaf နှင့် စကားပြောဆိုနေသည်ဟု သတင်းရရှိပြီး သူ့ကို အီရန်အတွက် အမေရိကန်ထောက်ခံသော ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာနိုင်သူအဖြစ် စိတ်ဝင်စားနေသည်ဟု သတင်းရရှိသည်။ Qalibaf သည် ထရမ့်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တိုက်ရိုက်ညှိနှိုင်းမှုရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားပြီး တရားဝင် ပါကစ္စတန်သည် အမေရိကန်နှင့် အီရန်ကြားတွင် အကြားအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။ ထရမ့်က ဝါရှင်တန်က ယခု ဆက်ဆံနေရသည့် အီရန်လူမျိုးများသည် “ အလွန်ဆင်ခြင်တုံတရားရှိသူများ” ဖြစ်ပြီး “ ဒါထက်ပိုကောင်းအောင် မလုပ်နိုင်ပါ” ဟု ဆိုခဲ့သည်။

သို့သော် တီဟီရန်ရှိ ခေါင်းဆောင်များ အဆင့်အတန်းပြောင်းလဲမှုသည် အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု မဟုတ်ကြောင်း တယ်လာအာဗစ်ရှိ အမျိုးသားလုံခြုံရေးလေ့လာရေးအင်စတီကျုတွင် အီရန်နှင့် ရှီအာဝါဒီဝင်ရိုးစွန်း အစီအစဉ်မှ သုတေသီကြီး Danny Citrinowicz က X တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ သူက ဆက်လက်၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် “ အာဏာရှင်စနစ်၏ အတွင်းပိုင်း ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု၊ ပို၍ အစွန်းရောက်စေသော ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု” ကို မြင်တွေ့နေရသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

‘နိုင်ငံရေးအရ မှန်ကန်ခြင်းမရှိ’

ထရမ့်သည် တစ်ချိန်က ဆန့်ကျင်ရန် ကတိပြုခဲ့သော အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲမှု အယူအဆကို လက်ခံလာဟန် ရှိသည်။ ယခုနှစ်အစောပိုင်းက သူ၏အုပ်ချုပ်ရေးသည် ဗင်နီဇွဲလားတွင် လက်ရှိခေါင်းဆောင်ကို ဖမ်းဆီးရန် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ထရမ့်သည် “ နိုင်ငံရေးအရ မှန်ကန်ခြင်းမရှိ” သော စကားလုံးသည် အီရန်အတွက် လိုအပ်နိုင်သည်ဟု သတိပေးရင်း လက်ရှိစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို အရိပ်အမြွက်ပြခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ J.D. Vance နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Marco Rubio ကဲ့သို့သော အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများက “ အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲမှုကို မလိုလား” ပါဟု ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း “ ကျွန်ုပ်တို့သည် အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းထဲ မပါဝင်” ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် ထရမ့်သည် သူ၏ကိုယ်ပိုင်အဆိုပြုချက်ကို နောက်ဆုတ်ခဲ့ပြီး ဇွန်လတွင် အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲမှုသည် “ ကမောက်ကမဖြစ်မှုကို ယူဆောင်လာပြီး စံထားသည်မှာ ထိုမျှများပြားသော ကမောက်ကမဖြစ်မှုကို မြင်လိုမရှိ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် အမေရိကန်နှင့် အီရန်ကြား ဆက်ဆံရေးတင်းမာမှု မြင့်တက်လာချိန် လက်ရှိစစ်ပွဲမတိုင်မီ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်တွင် ထရမ့်သည် အီရန်၏အာဏာအဖွဲ့အစည်းပြောင်းလဲမှုသည် “ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အကောင်းဆုံးအရာ ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် စစ်ပွဲစတင်ခဲ့ပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Pete Hegseth က ဤစစ်ဆင်ရေးသည် “ အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲရေးစစ်ပွဲဟု ခေါ်ဆိုသည့်အရာ မဟုတ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ယခုအခါ လူအများစုသော အမေရိကန်များကြားတွင် မနှစ်မြို့ဖွယ်ဖြစ်နေသော စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးနေစဉ် ထရမ့်သည် အာဏာရှင်စနစ် ပြောင်းလဲမှု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ဆွဲဆန့်ကာ လက်ခံလိုက်ဟန်ရှိပြီး ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က CNBC သို့ အမေရိကန်သည် အီရန်တွင် ရရှိပြီးဖြစ်သော အရာအတွက် ထိုစကားလုံးသည် သင့်လျော်သော ဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်ဟု ဇွတ်တရွတ်ပြောဆိုခဲ့သည်ဟု သတင်းရရှိသည်။