イエメンのフーチ党、イラン戦争に参戦。知っておくべきこと

(SeaPRwire) –   ယီမင်းနိုင်ငံ ဟူသီးလှုပ်ရှားမှုသည် စနေနေ့တွင် အစ္စရေးနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့ ဒုံးပျံအမြောက်အများ ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် အီရန်စစ်ပွဲထဲသို့ ဝင်ရောက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ သမ္မတ Donald Trump က အဆုံးသတ်ရန် နီးကပ်နေပြီဖြစ်သည့် ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခတွင် ရန်ပုံငွေသစ်တစ်ခု ဖွင့်လှစ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

အီရန်နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသည့် အုပ်စု၏ စစ်ရေးပြောကြားရေးမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး Yahya Saree က ဟူသီးဂြိုဟ်တုကွန်ရက်တွင် ထုတ်လွှင့်သည့် မက်ဆေ့ချ်တစ်ခုတွင် ထိုတိုက်ခိုက်မှုသည် “ အစ္စရေး၏ အထိခိုက်လွယ်သော စစ်ရေးနေရာများ” ကို ရည်မှန်းခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

သူက အီရန်နှင့် ၎င်း၏မဟာမိတ် ဟဇ်ဘိုလားကို ရည်ညွှန်းပြီး “ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေး တပ်ဖြူတိုင်းအပေါ် ကျူးကျော်မှုရပ်စက်သည်အထိ” တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးစစ်တပ်က ယီမင်းမှ ဒုံးပျံလွှတ်တင်ခြင်းကို တွေ့ရှိပြီး “ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်နိုင်ခဲ့သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဟူသီးအုပ်စုသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ၎င်းတို့အား ဒုံးပျံနည်းပညာ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည့် အီရန်ဘက်ခြမ်းမှ စစ်ပွဲထဲ ဝင်ရောက်မည်ဟု အကြိမ်ကြိမ် သတိပေးခဲ့ဖူးသည်။

ကြာမြင့်စွာကတည်းက သတိပေးခဲ့သည့် အုပ်စု၏ စစ်ပွဲထဲ ဝင်ရောက်ခြင်းသည် ဖေဖော်ဝါရီလ 28 ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်-အစ္စရေး ပူးတွဲတိုက်ခိုက်မှုဖြင့် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် Ali Khamenei သေဆုံးစေခဲ့ပြီး စတင်ခဲ့သော ဒေသတွင်းပဋိပက္ခတွင် ရန်ပုံငွေသစ်တစ်ခု ထပ်လောင်းဖြစ်လာစေသည်။

ထိုနောက် တစ်လအတွင်း အီရန်၏ ပြန်တိုက်မှုများသည် ပင်လယ်ကွေ့တစ်ဝှမ်းရှိ အမေရိကန်စခန်းများ၊ ပင်လယ်ကွေ့၏ မဟာဗျူဟာအခြေခံအဆောက်အဦများကို ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး Hormuz ရေလက်ကြားတွင် သင်္ဘောသယ်ယူပို့ဆောင်မှုကို သိသိသာသာ နှေးကွေးစေခဲ့သည်။

ထိုတိုက်ခိုက်မှုများသည် ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် စွမ်းအင်စျေးနှုန်းများအပေါ် သိသိသာသာ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး အမေရိကန်အတွင်း ဓာတ်ဆီစျေးနှုန်းများ ကြီးမားစွာ မြင့်တက်လာစေခဲ့သည်။

နောက်ထပ်ရေလက်ကြားတစ်ခု

ဂါဇာစစ်ပွဲအတွင်း ပါလက်စတိုင်းများနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်မှုလှုပ်ရှားမှုအရ 2023 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ 2025 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း ပင်လယ်နီတွင် ကုန်သင်္ဘော 100 ကျော်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့စဉ် ဟူသီးအုပ်စုသည် ကမ္ဘာ့သင်္ဘောသယ်ယူပို့ဆောင်မှုကို အနှောင့်အယှက်ပေးခြင်းတွင် အလားတူ ကြီးမားသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ထိုကာလအတွင်း အုပ်စုသည် အစ္စရေးဆီသို့ ဒုံးပျံများကို ပုံမှန်လွှတ်တင်ခဲ့သော်လည်း အများစုကို ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရသည်။ အစ္စရေးက ဆနားနှင့် အုပ်စု၏ နယ်မြေတစ်ဝှမ်းရှိ ဟူသီးပစ်မှတ်များကို ပြင်းထန်စွာ လေတိုက်ခိုက်မှုဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။

အော်တတွားတက္ကသိုလ် ပြည်သူ့နှင့် နိုင်ငံတကာအရေးကြီးပညာရေးကောလိပ် ပါမောက္ခ ဖြစ်ပြီး Chatham House ၏ တွဲဖက်သုတေသီဖြစ်သူ Thomas Juneau က TIME သို့ ပြောကြားသည်မှာ ဟူသီး၏တိုက်ခိုက်မှုများသည် အစ္စရေးအပေါ် တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်မှုအနည်းငယ်သာ ကန့်သတ်ထားပါက “ စစ်ပွဲ၏တိုးတက်မှုအပေါ် ကြီးမားသောသက်ရောက်မှုမရှိပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ယခင်တိုက်ခိုက်မှုအကြိမ်များတွင် တွေ့ခဲ့ရသည့်အတိုင်း အစ္စရေး၏ ဒုံးပျံကာကွယ်ရေးစနစ်သည် ဟူသီး၏ဒုံးပျံနှင့် ဒရုန်းအများစုကို ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်နိုင်သည်။ အစ္စရေးကာကွယ်ရေးစနစ်ကို ရှောင်ကျော်နိုင်သောအရာများသည် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ပျက်စီးမှုဖြစ်စေသည်” ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။

သို့သော် အုပ်စုသည် ပင်လယ်နီတွင် သင်္ဘောများကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်ပါက အခြေအနေပြောင်းလဲသွားမည်ဖြစ်သည်။

“ ဟူသီးအုပ်စုသည် ပင်လယ်နီရှိ ကမ်းလွန်သင်္ဘောသယ်ယူပို့ဆောင်မှုကို ရည်မှန်းပြီး Bab al-Mandab ရေလက်ကြားကို ပိတ်ရန် ကြိုးပမ်းပါက စစ်ပွဲအပေါ် ပိုမိုအရေးကြီးသော သက်ရောက်မှုဖြစ်စေမည်။ ယခုအခါသာမက ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့စျေးနှုန်းများနှင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအပေါ် ရှိပြီးသား ပြင်းထန်သောသက်ရောက်မှုကို ပိုမိုကြီးမားစေလိမ့်မည်” ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။

ပင်လယ်နီနှင့် Bab al-Mandab ရေလက်ကြားအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများသည် နှစ်စဉ် ကမ္ဘာ့ကမ်းလွန်ကုန်သွယ်မှု၏ 15% ခန့် (ကွန်တိန်နာသင်္ဘောသယ်ယူပို့ဆောင်မှု၏ 30% အပါအဝင်) ဖြတ်သန်းသွားသော ဆူးအေဇ်တူးမြောင်းကို ဖြတ်သန်းသည့် ယာဉ်ကြောအသွားအလာကို အနှောင့်အယှက်ပေးနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

ဟူသီးအုပ်စုများသည် မည်သူများနည်း

ဟူသီးအုပ်စုများသည် 2000 ခုနှစ်များအတွင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ယီမင်း၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအုပ်စုဖြစ်ပြီး ယခုအခါ ယီမင်းမြောက်ပိုင်းအများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အုပ်စုသည် ၎င်း၏တည်ထောင်သူ Hussein al-Houthi ၏အမည်ကို ခေါ်ဝေါ်ထားပြီး ရှီအက်စ်အစ္စလာမ့်၏ Zaydi ဌာနခွဲမှ ဆင်းသက်လာသည်။

အီရန်မှ ထောက်ပံ့ပေးပြီး မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသော်လည်း ဟူသီးအုပ်စုသည် ရိုးရှင်းစွာ အစားထိုးအုပ်စုမဟုတ်ပါ၊ ၎င်းတို့သည် မကြာခဏ ၎င်းတို့၏ပြည်တွင်းအကျိုးစီးပွားကို ဦးစားပေးကြသည်။ အီရန်သည် ခေတ်မီဆန်းပြားသည့် ဒုံးပျံနည်းပညာကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သော်လည်း အုပ်စုသည် ယီမင်းပြည်တွင်း၌ ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်လက်နက်များကို စုစည်းထုတ်လုပ်နိုင်သည့်စွမ်းရည်ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။

အုပ်စုသည် 2014 ခုနှစ်တွင် ဆနားကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ထိုအရာသည် နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုထားသည့်အစိုးရနှင့် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား ဦးဆောင်သော ဗုံးပစ်ခြင်းလှုပ်ရှားမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ပြည်တွင်းစစ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏ပံ့ပိုးမှုအပေါ် မှီခိုပြီး အရပ်သား 9,000 ခန့်သေဆုံးစေခဲ့သည့် ထိုလေတိုက်ခိုက်မှုလှုပ်ရှားမှုကို ဟူသီးအုပ်စုသည် အံ့သြဖွယ်ကောင်းစွာ ခံနိုင်ရည်ရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။

ထိုနောက်မှ အမေရိကန်အစိုးရ ဆက်တိုက်နှစ်ခုမှ ဗုံးပစ်ခြင်းလှုပ်ရှားမှု နှစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

Trump ၏ယခင်သမ္မတ Joe Biden သည် 2024 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ 10 ရက်နေ့တွင် “ ပင်လယ်နီတွင် နိုင်ငံတကာကမ်းလွန်သင်္ဘောများအပေါ် ဟူသီး၏မကြုံစဖူးတိုက်ခိုက်မှုများကို တိုက်ရိုက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့်” ယီမင်းအပေါ် လေတိုက်ခိုက်မှုများစတင်ခဲ့သည်။

ထိုတိုက်ခိုက်မှုများသည် ဟူသီးအုပ်စုကို တားဆီးရန်ပျက်ကွက်ခဲ့ပြီး 2025 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ်အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြားဝင်စေ့စပ်ပြီးသည့်အခါမှသာ ရပ်တန့်ခဲ့သည်။

2025 ခုနှစ် မတ်လတွင် အစ္စရေးက ဂါဇာထဲသို့ ဝင်ရောက်သည့် အစားအစာနှင့် အကူအညီများကို ပိတ်ဆို့လိုက်သည့်အခါ ဟူသီးအုပ်စုသည် ၎င်းတို့၏တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။

ထိုတိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်တန့်စေရန် Trump သည် 2025 ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ကိုယ်ပိုင်ဗုံးပစ်ခြင်းလှုပ်ရှားမှုကို စတင်ခဲ့သည်။ မေလတွင် Trump အစိုးရသည် ဟူသီးအုပ်စုနှင့် သင်္ဘောများအပေါ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်လျှင် လေတိုက်ခိုက်မှုများရပ်စဲမည့်သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့သည့်အခါ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူစာချုပ်တွင် အစ္စရေးအပေါ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရန် သဘောတူညီချက်မပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ဂါဇာတွင် နောက်ဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးရရှိသည်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။

ဟူသီးအုပ်စုနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးချုပ်ဆိုပြီးနောက် Trump သည် အုပ်စုအကြောင်း “ ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းတို့ကို အလွန်ပြင်းထန်စွာ ထိုးနှက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အပြစ်ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်အလွန်ကောင်းမွန်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ အဲဒီမှာ ရဲစွမ်းသတ္တိအများကြီးရှိတယ်လို့ ပြောနိုင်ပါတယ်” ဟု သူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

‘စစ်ပွဲကိုယ်တိုင်ထက် ကြာရှည်စွာ ခံနိုင်သည်’

စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အမေရိကန်နှင့် အီရန်သည် သွယ်ဝိုက်စေ့