Myanmar Tỏi Tài Đẩy Muộn Mổ Bàn Ấi ငါအကြော ကူးရှင်း

(SeaPRwire) –   သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်အဖွဲ့အစည်းများသည် အစ္စရေးမှ လေဘနွန်နိုင်ငံရှိ သတင်းထောက်များကို ရည်ရွယ်တိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်မှုများအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။

The Committee to Protect Journalists (CPJ) အဖွဲ့မှ စနေနေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နောက်ဆုံးအစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် ကားဖြင့် သွားနေသည့် သတင်းထောက် သုံးဦးသည် တောင်ပိုင်းလေဘနွန်ရှိ လမ်းမကြီးပေါ်တွင် ၎င်းတို့၏ မော်တော်ကားပေါ်တွင်ပင် သေဆုံးခဲ့ရသည်။

Hezbollah နှင့် ဆက်နွယ်နေသော al-Manar TV မှ နာမည်ကျော်သတင်းထောက် Ali Shoaib၊ Al-Mayadeen TV မှ သတင်းထောက် Fatima Ftouni နှင့် သူမ၏အစ်ကိုဖြစ်သူ အလွတ်တန်းဓာတ်ပုံသတင်းထောက် Mohamad Ftouni တို့သည် Jezzine အနီးတွင် ကားဖြင့် ခရီးသွားနေစဉ် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။

Al-Araby TV မှ သတင်းထောက်တစ်ဦးက တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားရာနေရာသို့ သွားရောက်သတင်းပို့ခဲ့ရာတွင် Ftouni သည် ကားပေါ်သို့ ပထမအကြိမ်တိုက်ခိုက်မှုမှ အသက်မသေခဲ့သော်လည်း မီတာအနည်းငယ်အကွာတွင် သူမကို ရည်ရွယ်၍ ဒုတိယအကြိမ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။

ဂါဇာစစ်ပွဲအတွင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ကြေညာချက်များနှင့် ဆင်တူသည့် ကြေညာချက်တစ်စောင်တွင် အစ္စရေးစစ်တပ်သည် သတင်းထောက်များကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ပြီး Shoaib သည် Hezbollah ၏ “Radwan” အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းနှင့် “သတင်းထောက်အဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ ပုံဖျက်၍ သွားလာခဲ့” ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။

အစ္စရေးစစ်တပ်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် Avichay Adraee က X တွင် Shoaib သည် “တောင်ပိုင်းလေဘနွန်နှင့် နယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် လည်ပတ်နေသော ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ တည်နေရာများကို စနစ်တကျ ဖော်ထုတ်ခဲ့” ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးစစ်တပ်သည် စစ်ဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသည့် Shoaib ၏ ဓာတ်ပုံတစ်ပုံကိုလည်း တင်ခဲ့သော်လည်း Fox News မှ ထိုဓာတ်ပုံကို တောင်းဆိုသောအခါ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက “စိတ်မကောင်းစွာဖြင့် ထိုဓာတ်ပုံ မရှိပါဘူး၊ ၎င်းကို Photoshop လုပ်ထားပါတယ်” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။

Shoaib သည် Hezbollah တိုက်ခိုက်ရေးသမားဖြစ်ကြောင်း ၎င်းတို့၏ စွပ်စွဲချက်များကို ထောက်ကူရန် အထောက်အထား မည်သည့်အရာကိုမျှ မပေးခဲ့ပါ။

“CPJ အနေဖြင့် လေဘနွန်နိုင်ငံရှိ သတင်းထောက်များအပေါ် နောက်ဆုံးတိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးနေပါတယ်။ လေဘနွန်နိုင်ငံဟာ သတင်းထောက်တွေအတွက် ပိုမိုအန္တရာယ်များတဲ့ ဒေသတစ်ခုဖြစ်လာနေပြီး သူတို့ဟာ အရပ်သားတွေဖြစ်လို့ တိုက်ခိုက်ခံရသင့်သူတွေ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု CPJ ဒေသဆိုင်ရာ ဒါရိုက်တာ Sara Qudah က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ဒီစစ်ပွဲအတွင်းမှာရော၊ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ အရင်ကတည်းကပါ အစ္စရေးအနေနဲ့ သတင်းထောက်တွေကို ယုံကြည်လောက်တဲ့ အထောက်အထားမရှိဘဲ တိုက်ခိုက်ရေးသမားတွေနဲ့ အကြမ်းဖက်သမားတွေလို့ စွပ်စွဲတာကို ကျွန်တော်တို့ တွေ့မြင်ခဲ့ရပါတယ်။ သတင်းထောက်တွေဟာ သူတို့ ဘယ်လိုမီဒီယာကပဲဖြစ်ဖြစ် တရားဝင်ပစ်မှတ်တွေ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု သူမက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးသည် ၎င်း၏ နှစ်နှစ်ကြာ ဂါဇာစစ်ပွဲအတွင်း သတင်းထောက်များကိုလည်း အလားတူ ရည်ရွယ်တိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ဟားမတ်စ်အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ထိုပဋိပက္ခအတွင်း ဂါဇာတွင် ပလက်စတိုင်းသတင်းထောက် ၂၀၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ CPJ သည် ဂါဇာတွင် သတ်ဖြတ်ခံရသော သတင်းထောက်များနှင့် ပတ်သက်၍ အစ္စရေး၏ အထောက်အထားမဲ့ စွပ်စွဲချက်များစွာကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး Al Jazeera မှ Anas al-Sharif ၏ အမှုလည်း ပါဝင်သည်။

စနေနေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သတ်ဖြတ်မှုများကြောင့် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အစ္စရေးနှင့် Hezbollah အကြား နောက်ဆုံးအကြိမ် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့ပြီးနောက် လေဘနွန်တွင် သေဆုံးခဲ့ရသော သတင်းထောက်အရေအတွက် ငါးဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။

The Committee to Protect Journalists ၏ အဆိုအရ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် တောင်ပိုင်းလေဘနွန်မြို့ နာဘာတီယေးမြို့တွင် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးနေစဉ် အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အလွတ်တန်းသတင်းထောက် Hussain Hamood သည် al-Manar TV နှင့်အတူ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး သေဆုံးခဲ့ရသည်။

မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဗဟိုဘေရွတ်မြို့တွင် အစ္စရေးတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် al-Manar TV အတွက် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သူ Mohammad Sherri လည်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။

စနေနေ့တွင် သူမ၏ ညီအစ်ကိုနှင့် Shoaib နှင့်အတူ သေဆုံးခဲ့ရသော Ftouni သည် မကြာသေးမီက အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သူမ၏ မိသားစုဝင် ခုနစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ရကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂါဇာစစ်ပွဲ စတင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အစ္စရေးမှ လေဘနွန်တွင် သတ်ဖြတ်ခဲ့ရသော သတင်းထောက် စုစုပေါင်း ၁၁ ဦး ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုအရေအတွက်တွင် ဘေရွတ်အခြေစိုက် အာရပ်သတင်းဌာန al-Mayadeen TV မှ သတင်းထောက် ငါးဦးလည်း ပါဝင်သည်။

သတင်းမီဒီယာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် Hezbollah ပြိုင်ဘက်များမှ ရှုတ်ချ

Al-Manar သည် Hezbollah မှ ပိုင်ဆိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသည့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Hezbollah သည် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း လေဘနွန်ပါလီမန်တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

ထိုတိုက်ခိုက်မှုများသည် သတင်းမီဒီယာအခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် လေဘနွန်နိုင်ငံ၏ အလွန်ကွဲပြားနေသော နိုင်ငံရေးအင်အားစုများမှ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။

လေဘနွန်သမ္မတ Joseph Aoun က “စစ်ပွဲကာလအတွင်း သတင်းထောက်များအား နိုင်ငံတကာအကာအကွယ်ပေးသည့် စည်းမျဉ်းများနှင့် သဘောတူညီချက်များအားလုံးကို ချိုးဖောက်သည့် ထင်ရှားသော ရာဇဝတ်မှုတစ်ခု” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

လေဘနွန်၏ သတင်းအချက်အလက်ဝန်ကြီး Paul Morcos က ထိုတိုက်ခိုက်မှုသည် “မီဒီယာနှင့် သတင်းစာပညာ၏ တာဝန်အပေါ် ရည်ရွယ်၍ ပြုလုပ်ခဲ့သော ထင်ရှားသော စစ်ရာဇဝတ်မှုတစ်ခု” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“စစ်ပွဲကာလအတွင်း သတင်းထောက်များအား အကာအကွယ်ပေးရေးနှင့် ကြားနေရေးကို အာမခံသည့် အပြုသဘောဆောင်သော ခွဲခြားမှုအား ဦးစားပေးသည့် နိုင်ငံတကာသဘောတူညီချက်များကို ကျွန်ုပ်တို့ လိုက်နာပါသည်” ဟု Morcos က ပြောကြားခဲ့သည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ သတင်းထောက်ထောင်ပေါင်းများစွာကို ကိုယ်စားပြုသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သတင်းထောက်သမဂ္ဂဖြစ်သည့် The International Federation of Journalists (IFJ) ကလည်း ထိုသတ်ဖြတ်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။

“သတင်းထောက်တွေဟာ နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေအရ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားတဲ့ အရပ်သားတွေပါ။ ဒီ မီဒီယာပညာရှင် သုံးဦးကို ရည်ရွယ်တိုက်ခိုက်ခြင်းအားဖြင့် အစ္စရေးနိုင်ငံဟာ ဒီဥပဒေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ချိုးဖောက်နေပါတယ်” ဟု IFJ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Anthony Bellanger က ပြောကြားခဲ့သည်။

“IFJ အနေနဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေကို ဖော်ထုတ်ပြီး တရားစွဲဆိုနိုင်ဖို့အတွက် လွတ်လပ်တဲ့ နိုင်ငံတကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို တောင်းဆိုပါတယ်” ဟု သူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

သေဆုံးခဲ့ရသော သတင်းထောက်အရေအတွက် စံချိန်တင်

The Committee to Protect Journalists (CPJ) မှ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်သည် သတင်းထောက်များအတွက် အသေအပျောက်အများဆုံးနှစ်ဖြစ်ပြီး သုံးနှစ်ဆက်တိုက် အစ္စရေးသည် အခြားမည်သည့်နိုင်ငံထက်မဆို သတင်းထောက်နှင့် မီဒီယာလုပ်သားများကို ပိုမိုသတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

CPJ ၏ တွေ့ရှိချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း သေဆုံးခဲ့ရသော သတင်းထောက် ၁၂၉ ဦးအနက် ၈၆ ဦးမှာ အစ္စရေးကြောင့်ဖြစ်ပြီး သေဆုံးမှု၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ရှိသည်။

အဆိုပါ သေဆုံးမှုအရေအတွက်သည် သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်အဖွဲ့အစည်းမှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် သတင်းထောက်များ သေဆုံးမှုများကို စတင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် အချိန်မှစ၍ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။